تبليغاتX
مدرسه راهنمايي غير انتفاعي سما شهرضا
+ نوشته شده توسط اوستا طحانی در سه شنبه هفدهم اردیبهشت 1387 و ساعت 17:55 |
+ نوشته شده توسط اوستا طحانی در سه شنبه هفدهم اردیبهشت 1387 و ساعت 17:38 |

برنامه ارزشیابی نوبت دوم  کلاسهای اول و دوم خرداد ماه1387

مدرسه راهنمایی غیر انتفاعی سما شهرضا

ردیف

ایام هفته

تاریخ ارزشیابی

کلاس دوم ساعت ۱۰لی ۳۰/۱۱ و کلاس اول ۳۰/۱۱الی۱

1

چهارشنبه

1/3/87

ریاضی

2

پنج شنبه

2/3/87

قران

3

شنبه

4/3/87

علوم

4

دوشنبه

6/3/87

تاریخ

5

سه شنبه

7/3/87

حرفه وفن

6

پنج شنبه

9/3/87

عربی

7

شنبه

11/3/87

املا و انشا

8

دوشنبه

13/3/87

اجتماعی

9

پنج شنبه

16/3/87

زبان

10

یک شنبه

19/3/87

جغرافی

11

سه شنبه

21/3/87

دینی

+ نوشته شده توسط اوستا طحانی در دوشنبه شانزدهم اردیبهشت 1387 و ساعت 17:18 |

(دل آرام گیرد به نام خدا)

برنامه ارزشیابی نوبت دوم هماهنگ استانی سوم راهنمایی تحصیلی در خرداد ماه 1387

0

ردیف

ایام هفته

تاریخ ارزشیابی

نام درس

1

چهار شنبه

1/3/87

دینی

2

پنچ شنبه

2/3/87

حرفه وفن

3

شنبه

4/3/87

ریاضی و رسم

4

دوشنبه

6/3/87

جغرافی

5

سه شنبه

7/3/87

قران

6

پنچ شنبه

9/3/87

زبان انگلیسی

7

شنبه

11/3/87

املا و انشا فارسی

8

دوشنبه

13/3/87

تاریخ

9

پنچ شنبه

16/3/87

اجتماعی

10

یک شنبه

19/3/87

علوم تجربی

11

سه شنبه

21/3/87

عربی

12

پنچ شنبه

23/3/87

آموزش دفاعی

توجه:ساعت شروع ارزشیابی 8 صبح می باشد

 

مدرسه راهنمایی غیر انتفاعی سما

+ نوشته شده توسط اوستا طحانی در یکشنبه یکم اردیبهشت 1387 و ساعت 16:46 |

توجه افراطى خانواده ها باعث مى شود دانش آموز همانند يك ماشين كار كند، اما از آنجا كه بچه ها ماشين نيستند و نيازمند استراحت، خواب، آرامش، بازى و تفريح حتى در زمان امتحانات نيز هستند، خسته مى شوند و تكرار و انباشتگى ذهنى باعث مى  شود كه درس ها را قاطى كنند

اوستا طحانی  :
اين روزها تب امتحانات پايان سال همگانى شده و خانواده هايى را كه بچه مدرسه اى دارند، سخت درگير كرده است. از همه مهمتر بچه ها هستند كه درگير فشارها و استرس ناشى از نزديك شدن امتحانات پايان سال هستند كه تعيين كننده موفقيت و يا عدم موفقيت آنان براى يك سال تلاش و كوشش است.
به طور كلى برخورد با مسأله امتحان و گذراندن روزهاى امتحان براى عده اى از بچه ها حالت بحرانى پيدا مى كند و اين بحران و استرس و اضطراب هاى ناشى از آن در وضعيت هاى مختلف و از نگاهى به نگاه ديگر متفاوت است كه گاه خود بچه ها را درگير مى سازد و در مواقعى نيز خانواده ها هم در اين وضعيت بحرانى و شرايط استرس زا درگير مى شوند.
اما مهمتر از همه خود بچه ها هستند كه تحت فشار چندجانبه از طرف مدرسه، خانواده و ... هستند.
اپيدمى اضطراب امتحان در دانش آموزان
اضطراب امتحان در بچه ها معمولاً به دلايل زير شكل مى گيرد:
۱- استرس و فشار از جانب مدرسه بر دانش آموز
۲- استرس وفشار از جانب خانواده ها به علت توجه افراطى آنها به مسأله امتحان
۳- استرس و فشار از جانب خانواده ها بر دانش  آموزان به علت كم توجهى و يا اهميت ندادن به بچه ها به ويژه هنگام امتحان
۴- نداشتن برنامه منظم مطالعاتى همراه با خواب و استراحت كافى
۵- عدم هماهنگى خانواده و نداشتن برنامه ريزى خاص فصل امتحانات
۶ - توجه افراطى و يا عدم توجه به تغذيه بچه ها
آيا مدرسه در بچه ها ايجاد اضطراب براى امتحان مى كند؟
آنچه كه به مدرسه مربوط است و مى تواند در دانش  آموزان آرامش و اعتماد به نفس و يا برعكس استرس و اضطراب ايجاد كند بستگى زيادى به عوامل زير دارد:
۱- نگاه معلم به دانش آموز و مسأله يادگيرى
۲- توجه معلم به اصل تفاوتهاى فردى و نگاه او به شخصيت فردى تك تك دانش آموزان
۳ - توانايى معلم در كشف راه موفقيت اين نوع شخصيت و كمك به روند موفقيت دانش آموزان در يادگيرى با توجه به ويژگى هاى شخصيت آنها
۴ - تلاش مداوم معلم در تعليم هر چه ساده تر مواد درسى
۵- تلاش مداوم معلم در ايجاد علاقه و انگيزه در بچه ها براى يادگيرى
از اين رو نمى توانيم براى معلم يك تيپ آرمانى ويژه در نظر بگيريم. زيرا كه معلمين يا از روى عشق و علاقه به سمت اين حرفه رفته اند و يا از سر ناچارى و فقط به عنوان داشتن يك شغل به اين سمت كشانده شده اند.
از طرفى اينكه معلمان اگر كودك نگر باشند و يا درس نگر، رفاقت طلب باشند و يا قدرت طلب و از جهت تفاوتهاى فردى و ساير جنبه ها با نگاه خاصشان در ايجاد آرامش و يا اضطراب در بچه ها نقش مهمى را ايفا مى كنند.
تقويت روحيه دانش آموزان و تشويق آنها براى تلاش بيشتر براى موفقيت و مهمتر از همه بالابردن سطح اعتماد به نفس بچه ها از اينكه امتحان فقط يك خودسنجى ساده براى آنها و براى معلم است كه ببينند حاصل تلاش يك ساله آنها چه بوده؟ مى تواند اضطراب و ترس از امتحان را به حداقل رساند و برعكس سختگيرى، ايجاد رعب و وحشت و بزرگ جلوه دادن امتحان و گاه با بى رحمى صحبت از «من آنم كه ...» مى تواند در دانش آموزان استرس ايجاد نمايد.
با اين ديد منشأ ترس و اضطراب دانش آموزان در امتحانات از جانب مدرسه، نگاه و عملكرد معلمين از طرفى و انباشتگى و حجم زياد مطالب درسى از طرف ديگر است و واقعاً نمى دانيم كه حفظ كردن همه مطالب درسى يك كتاب توسط بچه ها براى امتحان تا چه حد ضرورت دارد؟
توجه افراطى خانواده ها به مسأله امتحان
در بعضى از خانواده ها در روزهاى قبل و حين امتحانات حكومت نظامى برقرار مى شود (!!؟؟) و بچه ها مجبور هستندكه همه ساعات روز و يا حتى ساعاتى از شب را هم با مطالعه كتابهاى درسى بگذرانند (!!) بدون اينكه هيچ نوع برنامه اى براى تفريح و بازى آنها در نظر گرفته باشند و برعكس متأسفانه در بعضى از خانواده ها نيز آنقدر نسبت به امتحانات بچه ها سهل انگارى مى شود كه هر چه به روز امتحان نزديكتر مى شويم اضطراب بچه ها به علت كم كارى، بيشتر مى شود.
توجه افراطى خانواده ها باعث مى شود؛ دانش آموز همانند يك ماشين كاركند، اما از آنجا كه بچه ها ماشين نيستند و نيازمند استراحت، خواب، آرامش، بازى و تفريح حتى در زمان امتحانات نيز هستند، خسته مى شوند و تكرار و انباشتگى ذهنى باعث مى شود كه درسها را قاطى كنند.
حتى بعضى از آنها فكر مى كنند كه همه آنچه را كه فراگرفته اند، از يادشان رفته و حافظه آنها كاملاً پاك شده است و پيدايش اين امر اضطراب زيادى در آنها توليد مى كند كه به اختلالات جسمانى با منشأ روانى مانند انواع مشكلات گوارشى (اسهال و استفراغ) كه در فصل امتحانات بسيارشايع است، سردردها، تپش قلب، تنگى نفس، حتى تارى ديد و شنيدن صداى سوت و... كه ناشى از اضطراب امتحان هستند،منجرمى شود.
بى توجهى خانواده ها نسبت به امتحانات بچه ها
نگاه و عملكرد خانواده ها در قبال امتحانات بچه ها به موفقيت و يا عدم موفقيت آنها كمك مى كند.
در مقابل توجه افراطى عده اى از خانواده ها نسبت به امتحان بچه ها، عدم توجه يا كم توجهى عده ديگرى نيز به نوعى باعث اضطراب بچه ها مى شود.
كم توجهى خانواده نسبت به امتحان بچه ها گاه ريشه فرهنگى داشته و بعضاً در گروههايى خاص كه با فرستادن بچه ها به كلاسهاى تقويتى ازخود سلب مسؤوليت مى كنند، جنبه خودخواهى پيدامى كند. بعضى ازخانواده ها مى گويند: بچه خودش بايد درس بخواند. ما نمى توانيم خودمان را به خاطر بچه ها محدود كنيم. اين گروه اگر در آخر هفته يك روز تعطيلى پيدا شود از فرصت استفاده كرده و به سفر مى روند، حتى از بچه ها هم مى خواهند كه كتابهاى درسى خود را هم ببرند و در سفر و در دامن طبيعت با فراغت مطالعه كنند!!!!
ولى آيا چنين چيزى امكانپذير است؟ چه كسى و كدام ذهن آرامى مى تواند در آرامش طبيعت با آن همه جاذبه و محركهاى ذهنى به مسأله ديگرى فكركند و فرمولهاى رياضى و... را در ذهن خود جاى دهد؟ (شما را به خدا در تعطيلات چند روزه وسط خردادماه كه مصادف با امتحانات بچه ها بويژه در دوره راهنمايى و دبيرستان است، از اين كارها نكنيد)
مسأله ديگر ميهمانى رفتن و رفت و آمدهاى فاميلى و دوستانه است كه بايد به گونه اى برنامه ريزى شود كه آسيبى متوجه بچه ها نشود. (شايد هم عده اى بگويند: چه كار كنيم؟ ميهمانى هم نرويم؟ اين كه نشد زندگى!!!!)
و از همه مهمتر محركهاى شنيدارى مانند صداى موسيقى و استفاده از تلويزيون و رايانه و برنامه هاى ديگرى ازاين دست، در بعضى ازخانواده ها كمافى السابق درروزهاى برگزارى امتحانات نيز همانند ساير روزها به روال عادى مورداستفاده قرارمى گيرد و اين صداها تمركز بچه ها را به هم زده و يا كنجكاوى آنها را تحريك مى كند.
فشار مضاعف، انگيزه و اعتماد به نفس بچه ها را كاهش مى دهد
محروم كردن بچه ها در فصل امتحانات از برنامه هاى عادى مثل بازى و تفريح و فشار بيش ازحد به آنها كه حتماً بايد آنقدر تلاش كنند كه مثلاً نمره موردعلاقه خانواده را كسب كنند! مقايسه بچه ها با يكديگر بدون توجه به تفاوتهاى فردى مانند: توانايى ها، علايق، انگيزه ها و امكانات، عزت نفس بچه ها را خدشه دار مى كند و باعث احساس حقارت و خود كم بينى درآنها مى شود و چون تلاش مى كنند و به نتيجه موردنظر پدر و مادر نمى رسند، اعتمادبه نفس آنها كم مى شود و كم كم علايق و انگيزه هاى آنها نسبت به درس و مدرسه كاهش پيدامى كند.
برعكس آن؛ تأييد و تشويق بچه ها و انتظار موفقيت آنها متناسب با توانايى شان و نداشتن توقعات بيش از حد و مقايسه نكردن آنها با بچه هايى كه در يادگيرى برترى بيشترى دارند، حتى در بچه هاى ضعيف نيز ايجاد انگيزه و تلاش بيشتر براى توفيق در امتحانات مى نمايد و از شدت اضطراب آنها مى كاهد.
پدر و مادرها بايد به توان يادگيرى و ميزان پيشرفت متناسب با توان بچه ها اهميت بدهند؛ نه براى هزينه هايى كه براى اين منظور مى پردازند و توقع آنها بايد بر مبناى واقعيت باشد، نه كمال!!
بچه ها از اين جهت در چند گروه قرار مى گيرند و هر پدر و مادرى بايد از بهره هوشى فرزند خود آگاهى داشته و به همان نسبت از او انتظار داشته باشد.
بچه هاى تيزهوش و پراستعداد كه چه تلاش كنند و چه تلاش نكنند بالاخره گليم خود را از آب در مى آورند (البته موارد استثنا هم وجوددارد) در ميان بچه هاى متوسط، عده اى خودانگيخته و پرتلاش هستند واعتماد به نفس بالايى هم دارند و بدون تأكيد و فشار از جانب خانواده تلاش مى كنند و موفق هم مى شوند. اين گروه از بچه ها موضوع مورد بحث ما نيستند. اما گروهى كه اعتماد به نفس پايينى دارند و بچه هايى كه علاقه و انگيزه كافى براى موفقيت ندارند و يا بچه هايى كه شخصيت اضطرابى دارند و تحت تأثير فشار و يا ايجاد استرس از جانب مدرسه و يا خانواده قافيه را مى بازند، مورد نظر ما هستند.
اين گروه از دانش آموزان در فصل امتحانات بسيار آسيب پذير مى شوند و گاه پيشاپيش تسليم نتايج احتمالى «عدم موفقيت در امتحان» شده و نمى توانند آنگونه كه بايد و شايد تلاش كنند!!
عده اى از بچه هاى گروه بالا مى گويند: من كه مى دانم موفق نمى شوم! پس چرا ديگر تلاش كنم؟ اين گروه از بچه ها باعث اضطراب بچه هاى ديگر نيز مى شوند.
عده اى مى گويند:
- تلاش كردم كه چى؟ آخرش چى؟ و يا مى گويند:
- معلم مى گفت: «اين امتحان با امتحانات ديگر خيلى فرق دارد»
- معلم مى گفت: در اين امتحان مو را از ماست بيرون مى كشد!! حتى اگر يك (واو) هم جا بيندازيد، نمره نمى گيريد!!
ديگرى مى گويد:
 
- پدرم گفته: اگر در اين امتحان موفق نشوى ديگر از ميهمانى، گردش، پول توجيبى، دوچرخه و... خبرى نيست!!»
و برعكس خانواده ديگرى وعده داده (وعده باج داده): «اگر قبول بشوى چنين و چنان مى كنيم يا ... و ... را برايت تهيه مى كنيم!!؟؟
شايد بعضى از اين بچه ها از طريق تحريم و يا باج(!!) انگيزه پيدا كنند. اما خودمانيم اگر اين بچه ها از گروهى با توان يادگيرى پايين باشند، چقدر بايد تلاش كنند و چه ميزان فشار را بايد تحمل كنند تا موفق شوند؟
۵قانون طلايى براى كاهش اضطراب امتحان
برنامه ريزى ويژه امتحانات بچه ها براى خانواده:
در اين برنامه ريزى بايد سعى شود در خانواده، محيط آرام ومساعدى براى بچه ها ايجاد شود. ميهمانى ها و مسافرت به زمان ديگرى موكول شود. اختلافات و مشاجرات خانوادگى (در برخى از خانواده ها) تعطيل شود و در نخستين فرصت به سراغ مشاور روانشناسى رفته و مشكل را حل و فصل نماييد. برنامه ساعات خواب و بيدارى متناسب با كار و تلاش بچه ها تنظيم شود. برنامه غذايى خانواده نيز متناسب با نيازهاى بچه ها باشد.
برنامه ريزى ويژه امتحانات براى بچه ها
۱- كتابهاى درسى را بودجه بندى كنند.
۲- براى دوره كردن هر درس زمان خاصى را در نظر بگيرند.
۳- در فاصله هاى زمانى، زنگ تفريح، بازى واستراحت داشته باشند.
۴- پدر ومادر در طرح پرسش و پاسخ ها به بچه ها كمك كنند.
۵- پدر و مادرها سعى كنند با سركشى مداوم و پرس و جو در مورد پيشرفت درسى بچه ها نظم فكرى آنها را به هم نزنند! و با كم كردن صداى راديو، تلويزيون و... تمركز بچه ها را به هم نزنند.
برنامه ريزى روزها و شبهاى امتحان
- خواب و استراحت كافى
- تمركز اعصاب
- دوش گرفتن
- مثبت انديشى و تلقينات مثبت
- دعا و مراقبه
- تغذيه كافى و مناسب
شب امتحان
در شب امتحان بهتر است شام در اول شب حدود ساعت ۸ميل شود و بهتر است شام سبكى مانند كباب ماهى و يا لوبياپلو و... صرف شود. بهتر است به همراه شام يك عدد قرص ويتامينB كمپلكس قوى براى بچه هاى ۱۴سال به بالا (يك عدد قرص ويتامين B كمپلكس از نوع معمولى براى بچه هاى ۱۴ ـ۱۰) مصرف شود.
خوردن ۱ليوان شير داغ هنگام خواب به بچه ها آرامش مى دهد.
برنامه خواب شب امتحان را بايد جدى گرفت و بهتر است حدود ساعت ۱۰-۹ به خواب بروند تا صبح پرانرژى و چابك از خواب برخيزند. بچه هايى كه اضطراب شديدى دارند مى توانند به جاى شير داغ از يك جوشانده آرامبخش گياهى استفاده كنند (كه در بخش تغذيه ويژه طرز تهيه آن را به نظر اولياى محترم مى رسانيم).
تغذيه بچه ها در فصل امتحانات
تغذيه بچه ها در اين روزها اهميت خاصى پيدا مى كند. عده اى از خانواده ها با آگاهى لازم از اهميت تغذيه در روزها و شبهاى امتحان سعى مى كنند به طور منطقى از هر جهت به بچه ها برسند. اما گروهى به صورت افراطى يا به روال معمول هميشگى خودشان شكم بچه ها را از انواع ويتامين ها و غذاهاى مورد علاقه آنها پرمى كنند. بدون اينكه نياز بچه ها وارزش غذايى مواد خوراكى را در نظر داشته باشند و صدالبته كه شكم پر، پرخوابى مى آورد و...!! گروهى نيز همانند روزهاى ديگر توجه چندانى به تغذيه بچه ها ندارند. منظور همان بچه هايى هستند كه به صبحانه نخوردن عادت كرده اند و حتى ممكن است سرجلسه امتحان نيز با شكم خالى(!!) حاضر شوند.
اصولاً بچه ها در فصل امتحانات نياز به غذاهايى دارند كه علاوه بر تقويت حافظه آنها باعث آرامش اعصاب شده و از شدت اضطراب و استرس ناشى از امتحان بكاهد.
كاهش اضطراب با موادغذايى و مصرف ويتامين ها
مصرف ويتامين هاى B و C در كاهش اضطراب بسيار مؤثر است.
ويتامين C در اغلب ميوه ها و سبزيجات بويژه مركبات به وفور وجود دارد. ميوه هاى ترش، پرتقال، ليمو، گوجه فرنگى و... غنى از ويتامين C هستند.
منبع غنى ويتامين B كمپلكس در مخمر آب جو وجود دارد. پودر مخمر آب جو در بازار موجود است (عطارى ها و داروخانه ها) و مى توان يك قاشق چايخورى و يا بيشتر از آن را در يك ليوان شير مخلوط كرده و ميل نمود. (دستور مصرف دقيق آن بر حسب گروه هاى سنى و نياز آنها در بروشور آن موجود است).
ساير منابع ويتامين :B
سبوس برنج، سويا، جگر، لبنيات، بادام زمينى، بادام، تخمه آفتابگردان، خشكبار خام، جوانه ها، ملاس، عسل، سبزى هاى سبز برگ پهن و...
خانواده ها مى توانند برحسب توان مالى در فصل امتحانات بچه ها از اين خوراكى ها براى آنها بيشتر تهيه كنند و در صورت عدم امكان، بعضى از آنها را به جاى ديگر تنقلات براى بچه ها تهيه نمايند تا در فاصله استراحت دو برنامه تحصيلى ميل كنند، لذت ببرند و از اضطراب آنها كاسته شود.
تقويت حافظه و تغذيه روزانه
مصرف شير و فرآورده هاى آن در زمان امتحانات بچه ها بايد جدى گرفته شود. شير و بويژه ماست در ايجاد آرامش و تقويت حافظه نقش مهمى دارد. نوشيدن يك ليوان شير در صبح و يك ليوان در شب قبل از خواب توصيه شده است.
كارشناسان تغذيه به خوردن صبحانه در روزهاى امتحان تأكيد زيادى كرده اند و خرما را بهترين شيرينى مصرفى در صبحانه معرفى كرده اند. خوردن نان با پنير و كره و مربا قند مصرفى سلول هاى مغزى را تأمين مى كند.
علاوه بر اينها، در تنقلات و تغذيه بين وعده هاى غذاى اصلى به مصرف مواد زير جهت تقويت حافظه تأكيد شده است:
۱-تنقلات روزانه: كنجد سياه (يا سفيد)، مويز، فندق، مغز گردو، خرما
۲- شربت عسل و زعفران (۱ قاشق چايخورى عسل + چند پر زعفران با يك ليوان آب) به جاى نوشابه ها
۳- شربت بهارنارنج (نصف استكان و يا كمتر عرق بهارنارنج به اضافه ۱ قاشق چايخورى عسل در ۱ استكان آب)
۴- چاى هل: نوشيدن ۱ فنجان چاى كمرنگ كه در آن چند دانه از داخل كپسول هل سبز (۲ دانه) پودر شده و مخلوط شده باشد.
۵- چاى زنجبيل: نوشيدن ۱ فنجان چاى كمرنگ كه در آن كمتر از نصف قاشق چايخورى زنجبيل مخلوط شده باشد.
۶- نوشيدن ۲-۱ فنجان قهوه طى روز
برنامه غذاهاى اصلى و تقويت حافظه بچه ها
در فصل امتحانات خانواده ها مى توانند تنوع گسترده اى از مواد غذايى را كه به تقويت حافظه بچه ها كمك مى كند در قالب غذاهاى سنتى تهيه نمايند. از جمله:
عدس پلو با خرما، كلم پلو، لوبيا پلو، خوراك لوبيا چيتى، املت با فلفل و سير، كباب ماهى، كباب مغز، كوكوى مغز، خاويار و...
آرامبخش گياهى براى كاهش اضطراب
بچه هايى كه شخصيت اضطرابى دارند، معمولاً در فصل امتحانات دچار آسيب مى شوند. براى كاهش اضطراب اين گروه از بچه ها مى توان ۱ ليوان آرامبخش گياهى را جايگزين شير قبل از خواب نمود. براى تهيه اين آرامبخش قوى گياهى از مواد زير استفاده مى كنيم:
ليمو عمانى (۱ عدد)، گل گاوزبان (نيم مثقال)، سنبل طيب (نيم مثقال)، عسل به مقدار كافى
اين مقدار براى ۲ شب كافى است.
طرز تهيه:
ليمو عمانى ، سنبل طيب وگل گاوزبان را پودر كرده و هر شب براى بچه هاى كوچكتر (۱۴ _ ۱۰ سال) ۱ قاشق چايخورى و بچه هاى بالاتر از ۱۴ سال ۱ قاشق مرباخورى از آن را در ۱ ليوان آب جوشان ريخته، روى شعله ملايم قرار دهيد تا به مدت ۱ دقيقه بجوشد و پس از ۱۰ دقيقه دم بكشد. سپس آن را صاف كرده با يك قاشق چايخورى عسل و يا يك تكه نبات ميل نمايند.
    تهیه و تنظیم اوستا طحانی
شرح
 
+ نوشته شده توسط اوستا طحانی در یکشنبه بیست و پنجم فروردین 1387 و ساعت 16:24 |

توجه افراطى خانواده ها باعث مى شود دانش آموز همانند يك ماشين كار كند، اما از آنجا كه بچه ها ماشين نيستند و نيازمند استراحت، خواب، آرامش، بازى و تفريح حتى در زمان امتحانات نيز هستند، خسته مى شوند و تكرار و انباشتگى ذهنى باعث مى  شود كه درس ها را قاطى كنند

دكتر معصومه رفيقى مرند - روانشناس و پژوهشگر
اين روزها تب امتحانات پايان سال همگانى شده و خانواده هايى را كه بچه مدرسه اى دارند، سخت درگير كرده است. از همه مهمتر بچه ها هستند كه درگير فشارها و استرس ناشى از نزديك شدن امتحانات پايان سال هستند كه تعيين كننده موفقيت و يا عدم موفقيت آنان براى يك سال تلاش و كوشش است.
به طور كلى برخورد با مسأله امتحان و گذراندن روزهاى امتحان براى عده اى از بچه ها حالت بحرانى پيدا مى كند و اين بحران و استرس و اضطراب هاى ناشى از آن در وضعيت هاى مختلف و از نگاهى به نگاه ديگر متفاوت است كه گاه خود بچه ها را درگير مى سازد و در مواقعى نيز خانواده ها هم در اين وضعيت بحرانى و شرايط استرس زا درگير مى شوند.
اما مهمتر از همه خود بچه ها هستند كه تحت فشار چندجانبه از طرف مدرسه، خانواده و ... هستند.
اپيدمى اضطراب امتحان در دانش آموزان
اضطراب امتحان در بچه ها معمولاً به دلايل زير شكل مى گيرد:
۱- استرس و فشار از جانب مدرسه بر دانش آموز
۲- استرس وفشار از جانب خانواده ها به علت توجه افراطى آنها به مسأله امتحان
۳- استرس و فشار از جانب خانواده ها بر دانش  آموزان به علت كم توجهى و يا اهميت ندادن به بچه ها به ويژه هنگام امتحان
۴- نداشتن برنامه منظم مطالعاتى همراه با خواب و استراحت كافى
۵- عدم هماهنگى خانواده و نداشتن برنامه ريزى خاص فصل امتحانات
۶ - توجه افراطى و يا عدم توجه به تغذيه بچه ها
آيا مدرسه در بچه ها ايجاد اضطراب براى امتحان مى كند؟
آنچه كه به مدرسه مربوط است و مى تواند در دانش  آموزان آرامش و اعتماد به نفس و يا برعكس استرس و اضطراب ايجاد كند بستگى زيادى به عوامل زير دارد:
۱- نگاه معلم به دانش آموز و مسأله يادگيرى
۲- توجه معلم به اصل تفاوتهاى فردى و نگاه او به شخصيت فردى تك تك دانش آموزان
۳ - توانايى معلم در كشف راه موفقيت اين نوع شخصيت و كمك به روند موفقيت دانش آموزان در يادگيرى با توجه به ويژگى هاى شخصيت آنها
۴ - تلاش مداوم معلم در تعليم هر چه ساده تر مواد درسى
۵- تلاش مداوم معلم در ايجاد علاقه و انگيزه در بچه ها براى يادگيرى
از اين رو نمى توانيم براى معلم يك تيپ آرمانى ويژه در نظر بگيريم. زيرا كه معلمين يا از روى عشق و علاقه به سمت اين حرفه رفته اند و يا از سر ناچارى و فقط به عنوان داشتن يك شغل به اين سمت كشانده شده اند.
از طرفى اينكه معلمان اگر كودك نگر باشند و يا درس نگر، رفاقت طلب باشند و يا قدرت طلب و از جهت تفاوتهاى فردى و ساير جنبه ها با نگاه خاصشان در ايجاد آرامش و يا اضطراب در بچه ها نقش مهمى را ايفا مى كنند.
تقويت روحيه دانش آموزان و تشويق آنها براى تلاش بيشتر براى موفقيت و مهمتر از همه بالابردن سطح اعتماد به نفس بچه ها از اينكه امتحان فقط يك خودسنجى ساده براى آنها و براى معلم است كه ببينند حاصل تلاش يك ساله آنها چه بوده؟ مى تواند اضطراب و ترس از امتحان را به حداقل رساند و برعكس سختگيرى، ايجاد رعب و وحشت و بزرگ جلوه دادن امتحان و گاه با بى رحمى صحبت از «من آنم كه ...» مى تواند در دانش آموزان استرس ايجاد نمايد.
با اين ديد منشأ ترس و اضطراب دانش آموزان در امتحانات از جانب مدرسه، نگاه و عملكرد معلمين از طرفى و انباشتگى و حجم زياد مطالب درسى از طرف ديگر است و واقعاً نمى دانيم كه حفظ كردن همه مطالب درسى يك كتاب توسط بچه ها براى امتحان تا چه حد ضرورت دارد؟
توجه افراطى خانواده ها به مسأله امتحان
در بعضى از خانواده ها در روزهاى قبل و حين امتحانات حكومت نظامى برقرار مى شود (!!؟؟) و بچه ها مجبور هستندكه همه ساعات روز و يا حتى ساعاتى از شب را هم با مطالعه كتابهاى درسى بگذرانند (!!) بدون اينكه هيچ نوع برنامه اى براى تفريح و بازى آنها در نظر گرفته باشند و برعكس متأسفانه در بعضى از خانواده ها نيز آنقدر نسبت به امتحانات بچه ها سهل انگارى مى شود كه هر چه به روز امتحان نزديكتر مى شويم اضطراب بچه ها به علت كم كارى، بيشتر مى شود.
توجه افراطى خانواده ها باعث مى شود؛ دانش آموز همانند يك ماشين كاركند، اما از آنجا كه بچه ها ماشين نيستند و نيازمند استراحت، خواب، آرامش، بازى و تفريح حتى در زمان امتحانات نيز هستند، خسته مى شوند و تكرار و انباشتگى ذهنى باعث مى شود كه درسها را قاطى كنند.
حتى بعضى از آنها فكر مى كنند كه همه آنچه را كه فراگرفته اند، از يادشان رفته و حافظه آنها كاملاً پاك شده است و پيدايش اين امر اضطراب زيادى در آنها توليد مى كند كه به اختلالات جسمانى با منشأ روانى مانند انواع مشكلات گوارشى (اسهال و استفراغ) كه در فصل امتحانات بسيارشايع است، سردردها، تپش قلب، تنگى نفس، حتى تارى ديد و شنيدن صداى سوت و... كه ناشى از اضطراب امتحان هستند،منجرمى شود.
بى توجهى خانواده ها نسبت به امتحانات بچه ها
نگاه و عملكرد خانواده ها در قبال امتحانات بچه ها به موفقيت و يا عدم موفقيت آنها كمك مى كند.
در مقابل توجه افراطى عده اى از خانواده ها نسبت به امتحان بچه ها، عدم توجه يا كم توجهى عده ديگرى نيز به نوعى باعث اضطراب بچه ها مى شود.
كم توجهى خانواده نسبت به امتحان بچه ها گاه ريشه فرهنگى داشته و بعضاً در گروههايى خاص كه با فرستادن بچه ها به كلاسهاى تقويتى ازخود سلب مسؤوليت مى كنند، جنبه خودخواهى پيدامى كند. بعضى ازخانواده ها مى گويند: بچه خودش بايد درس بخواند. ما نمى توانيم خودمان را به خاطر بچه ها محدود كنيم. اين گروه اگر در آخر هفته يك روز تعطيلى پيدا شود از فرصت استفاده كرده و به سفر مى روند، حتى از بچه ها هم مى خواهند كه كتابهاى درسى خود را هم ببرند و در سفر و در دامن طبيعت با فراغت مطالعه كنند!!!!
ولى آيا چنين چيزى امكانپذير است؟ چه كسى و كدام ذهن آرامى مى تواند در آرامش طبيعت با آن همه جاذبه و محركهاى ذهنى به مسأله ديگرى فكركند و فرمولهاى رياضى و... را در ذهن خود جاى دهد؟ (شما را به خدا در تعطيلات چند روزه وسط خردادماه كه مصادف با امتحانات بچه ها بويژه در دوره راهنمايى و دبيرستان است، از اين كارها نكنيد)
مسأله ديگر ميهمانى رفتن و رفت و آمدهاى فاميلى و دوستانه است كه بايد به گونه اى برنامه ريزى شود كه آسيبى متوجه بچه ها نشود. (شايد هم عده اى بگويند: چه كار كنيم؟ ميهمانى هم نرويم؟ اين كه نشد زندگى!!!!)
و از همه مهمتر محركهاى شنيدارى مانند صداى موسيقى و استفاده از تلويزيون و رايانه و برنامه هاى ديگرى ازاين دست، در بعضى ازخانواده ها كمافى السابق درروزهاى برگزارى امتحانات نيز همانند ساير روزها به روال عادى مورداستفاده قرارمى گيرد و اين صداها تمركز بچه ها را به هم زده و يا كنجكاوى آنها را تحريك مى كند.
فشار مضاعف، انگيزه و اعتماد به نفس بچه ها را كاهش مى دهد
محروم كردن بچه ها در فصل امتحانات از برنامه هاى عادى مثل بازى و تفريح و فشار بيش ازحد به آنها كه حتماً بايد آنقدر تلاش كنند كه مثلاً نمره موردعلاقه خانواده را كسب كنند! مقايسه بچه ها با يكديگر بدون توجه به تفاوتهاى فردى مانند: توانايى ها، علايق، انگيزه ها و امكانات، عزت نفس بچه ها را خدشه دار مى كند و باعث احساس حقارت و خود كم بينى درآنها مى شود و چون تلاش مى كنند و به نتيجه موردنظر پدر و مادر نمى رسند، اعتمادبه نفس آنها كم مى شود و كم كم علايق و انگيزه هاى آنها نسبت به درس و مدرسه كاهش پيدامى كند.
برعكس آن؛ تأييد و تشويق بچه ها و انتظار موفقيت آنها متناسب با توانايى شان و نداشتن توقعات بيش از حد و مقايسه نكردن آنها با بچه هايى كه در يادگيرى برترى بيشترى دارند، حتى در بچه هاى ضعيف نيز ايجاد انگيزه و تلاش بيشتر براى توفيق در امتحانات مى نمايد و از شدت اضطراب آنها مى كاهد.
پدر و مادرها بايد به توان يادگيرى و ميزان پيشرفت متناسب با توان بچه ها اهميت بدهند؛ نه براى هزينه هايى كه براى اين منظور مى پردازند و توقع آنها بايد بر مبناى واقعيت باشد، نه كمال!!
بچه ها از اين جهت در چند گروه قرار مى گيرند و هر پدر و مادرى بايد از بهره هوشى فرزند خود آگاهى داشته و به همان نسبت از او انتظار داشته باشد.
بچه هاى تيزهوش و پراستعداد كه چه تلاش كنند و چه تلاش نكنند بالاخره گليم خود را از آب در مى آورند (البته موارد استثنا هم وجوددارد) در ميان بچه هاى متوسط، عده اى خودانگيخته و پرتلاش هستند واعتماد به نفس بالايى هم دارند و بدون تأكيد و فشار از جانب خانواده تلاش مى كنند و موفق هم مى شوند. اين گروه از بچه ها موضوع مورد بحث ما نيستند. اما گروهى كه اعتماد به نفس پايينى دارند و بچه هايى كه علاقه و انگيزه كافى براى موفقيت ندارند و يا بچه هايى كه شخصيت اضطرابى دارند و تحت تأثير فشار و يا ايجاد استرس از جانب مدرسه و يا خانواده قافيه را مى بازند، مورد نظر ما هستند.
اين گروه از دانش آموزان در فصل امتحانات بسيار آسيب پذير مى شوند و گاه پيشاپيش تسليم نتايج احتمالى «عدم موفقيت در امتحان» شده و نمى توانند آنگونه كه بايد و شايد تلاش كنند!!
عده اى از بچه هاى گروه بالا مى گويند: من كه مى دانم موفق نمى شوم! پس چرا ديگر تلاش كنم؟ اين گروه از بچه ها باعث اضطراب بچه هاى ديگر نيز مى شوند.
عده اى مى گويند:
- تلاش كردم كه چى؟ آخرش چى؟ و يا مى گويند:
- معلم مى گفت: «اين امتحان با امتحانات ديگر خيلى فرق دارد»
- معلم مى گفت: در اين امتحان مو را از ماست بيرون مى كشد!! حتى اگر يك (واو) هم جا بيندازيد، نمره نمى گيريد!!
ديگرى مى گويد:
 
- پدرم گفته: اگر در اين امتحان موفق نشوى ديگر از ميهمانى، گردش، پول توجيبى، دوچرخه و... خبرى نيست!!»
و برعكس خانواده ديگرى وعده داده (وعده باج داده): «اگر قبول بشوى چنين و چنان مى كنيم يا ... و ... را برايت تهيه مى كنيم!!؟؟
شايد بعضى از اين بچه ها از طريق تحريم و يا باج(!!) انگيزه پيدا كنند. اما خودمانيم اگر اين بچه ها از گروهى با توان يادگيرى پايين باشند، چقدر بايد تلاش كنند و چه ميزان فشار را بايد تحمل كنند تا موفق شوند؟
۵قانون طلايى براى كاهش اضطراب امتحان
برنامه ريزى ويژه امتحانات بچه ها براى خانواده:
در اين برنامه ريزى بايد سعى شود در خانواده، محيط آرام ومساعدى براى بچه ها ايجاد شود. ميهمانى ها و مسافرت به زمان ديگرى موكول شود. اختلافات و مشاجرات خانوادگى (در برخى از خانواده ها) تعطيل شود و در نخستين فرصت به سراغ مشاور روانشناسى رفته و مشكل را حل و فصل نماييد. برنامه ساعات خواب و بيدارى متناسب با كار و تلاش بچه ها تنظيم شود. برنامه غذايى خانواده نيز متناسب با نيازهاى بچه ها باشد.
برنامه ريزى ويژه امتحانات براى بچه ها
۱- كتابهاى درسى را بودجه بندى كنند.
۲- براى دوره كردن هر درس زمان خاصى را در نظر بگيرند.
۳- در فاصله هاى زمانى، زنگ تفريح، بازى واستراحت داشته باشند.
۴- پدر ومادر در طرح پرسش و پاسخ